Nowe wymagania F-GAZ od 2026: co się zmienia

Co to są F-gazy i dlaczego Unia Europejska je ogranicza?

F-gazy (fluorowane gazy cieplarniane) to syntetyczne czynniki chłodnicze stosowane w klimatyzacji, chłodnictwie i pompach ciepła. Najpopularniejsze to HFC (hydrofluorowęglowodory): R-410A, R-32, R-134a, R-404A. Są bezpieczne dla warstwy ozonowej (w odróżnieniu od wycofanych freonów CFC), ale mają potencjał cieplarniany (GWP) tysiące razy wyższy niż CO₂. R-410A ma GWP = 2 088, R-404A = 3 922.

Unia Europejska zdecydowała o stopniowym wycofaniu wysokoemisyjnych F-gazów. Nowe rozporządzenie UE 2024/573 (obowiązujące od marca 2024, zastępujące 517/2014) ustala bardziej agresywny harmonogram phase-down HFC do 2050 roku. Cel: ograniczenie emisji fluorowanych gazów cieplarnianych o 95% do 2050 roku.

Kluczowe zmiany od 2025 i 2026 roku

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje zakaz wprowadzania na rynek nowych urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych hermetically sealed zawierających F-gazy o GWP ≥ 150 (obejmuje to m.in. R-410A). Nowe klimatyzatory i pompy ciepła muszą pracować na czynnikach o niskim GWP: R-32 (GWP = 675), propan R-290 (GWP = 3), R-454B i inne płyny A2L/A3.

Od 2026 roku zakres ograniczeń się rozszerza. Zakaz sprzedaży nowych sprężarkowych urządzeń chłodniczych i klimatyzatorów wolnostojących z F-gazami o GWP ≥ 150 obejmuje kolejne kategorie sprzętu. Urządzenia wyprodukowane przed datą zakazu mogą być nadal użytkowane i serwisowane — ale odzysk zużytego czynnika i jego ponowne użycie podlega coraz ostrzejszym wymogom.

Ograniczenia podaży F-gazów (kwoty produkcji) skutkują wzrostem cen czynników chłodniczych. R-410A i R-404A w 2023–2024 roku podrożały 3–6-krotnie względem cen z 2020 roku. Trend cenowy się utrzyma — serwis urządzeń na starych czynnikach będzie coraz droższy.

Kogo dotyczą nowe przepisy i jakie są obowiązki?

Operatorzy stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO₂ F-gazu (dla R-410A: ok. 2,4 kg) mają obowiązek: regularnych przeglądów szczelności (co 12 lub 6 miesięcy, zależnie od ilości czynnika), prowadzenia kart urządzenia z zapisem przeglądów, napraw i ilości uzupełnionego czynnika, zlecania wszystkich prac wykwalifikowanemu personelowi z certyfikatem F-gaz.

Serwis i napełnianie urządzeń może wykonywać wyłącznie firma z certyfikatem F-gaz i personelem z certyfikatami Kategorii I lub II. Wyciekający czynnik chłodniczy nie może być wypuszczany do atmosfery — musi być odzyskany przez certyfikowane urządzenia. Kary za naruszenia: do 150 000 zł dla firm, do 30 000 zł dla osób fizycznych.

Jak przygotować się na zmiany F-GAZ?

Inwentaryzacja urządzeń: zrób listę wszystkich klimatyzatorów, chłodnic i pomp ciepła w swoim obiekcie. Sprawdź, jakie czynniki chłodnicze zawierają, ile kg i jaki jest ich GWP. Na tej podstawie oceń, które urządzenia będą serwisowo problematyczne i drogie w eksploatacji w perspektywie 5–10 lat.

Planowanie wymiany: urządzenia na R-410A i R-404A nie muszą być wymieniane natychmiast (mogą być serwisowane do końca żywotności), ale przy planowaniu nowych instalacji lub gruntownej modernizacji warto od razu wybierać sprzęt na czynniki przyszłości: R-32, R-454B lub naturalne czynniki R-290 (propan) i R-744 (CO₂).

Sprawdź certyfikaty swojego serwisanta F-gaz. Prace serwisowe bez certyfikatu to naruszenie przepisów, za które odpowiada zarówno wykonawca jak i zleceniodawca. W SKK 5 posiadamy certyfikat F-gaz i realizujemy przeglądy, naprawy oraz wymianę czynników zgodnie z obowiązującymi przepisami.